vergader

Het informatieblad voor Nederlanders in Frankrijk

Drop of Stroopwafels

Een greep uit voorgaande nummers :

In Drop of Stroopwafels is uitgebreid aandacht besteed aan Frans Guyana . Voor wie verder wil lezen: hier volgen deel 3 en 4 van de hand van Mariette Sobels (31400 Toulouse).

Frans Guyana: deel 3: Genieten van de natuur

Veertien jaar geleden verbleef ik met mijn man, Thierry, in Kourou. In de buurt van deze kleine kustplaats wordt de Ariane-raket gelanceerd.
Bij gebrek aan bioscopen en theater, vervelen stadsmensen uit de métropole (Frankrijk, het Europese deel) zich gauw in Kourou. Hangend aan de bar met hun collega's vullen zij hun avonden met het drinken van 'tipunch. De petit-punch of 'tipunch is een populaire borrel en bestaat uit rum met limoensap. Heden ten dage is de geur ervan al voldoende om me terug te transporteren naar Guyane. Maar dit heerlijke drankje is verraderlijk. Want wie onschuldig of gulzig (gourmand) is of gewoon dorst heeft, hijst al snel een grotere hoeveelheid naar binnen dan verstandig is. Terwijl Moeke in Parijs thuiszit, laat de minder brave huisvader zich verleiden door een aantrekkelijke Braziliaanse. Zulke jongedames beheersen de kunst van het versieren (draguer) tot in de puntjes. Helaas hebben zij nog meer interesse voor de portemonnee van Monsieur en is het AIDS-ratio in Guyane hoog.
Wie wèl oog en hart heeft voor de natuur, verveelt zich geen ogenblik. Er zijn bij voorbeeld allerlei soorten palmen: bananen- en cocospalmen, maar ook aouara, waarvan een gerecht wordt gemaakt. Wie dit eet, zal terugkomen in Guyane. Ik hoop het. Een andere palm heet arbre du voyageur (reizigerspalm). Hij ziet eruit als een waaier. In de ruimtes tussen de bladerstelen blijft het regenwater staan. Dat kunnen reizigers drinken. We kopen ook punch-comou, een cocktail met rum. Comou wordt ook wel de cacao van de Indianen genoemd. Het komt van een palmsoort die een soort paardestaarten met kleine vruchtjes in de boom heeft hangen.
Op de markt vind ik een kleurrijke verzameling groente en vruchten. Er zijn enorme grapefruits (chadeks), een scala van kleine gele mini-bananen tot grote bakbananen, ananas en mango. De papaya's smaken heerlijk in combinatie met passievruchten. De passiebloemen bloeien hier tot mijn verbazing in het rood. De vruchten worden donker en gerimpeld verkocht. Bizar zijn de velden met ananasplanten. Ook de zoete aardappelen, manioc/kassave en kouseband (een soort lange sperciebonen) van de markt smaken heerlijk. Al deze waren hebben niet gereisd naar Europa en dat proef ik. Met kookboeken leer ik om ze klaar te maken. Fout kan het eigenlijk niet gaan met zulke verse ingrediënten. Ik vermaak me prima met het bereiden van broodvrucht, geflambeerde bakbananen, een mangosalade van onrijpe mango's of een hondensaus (sauce chien) zonder hond maar met verse pepers en limoen.
Wat ik heel spannend vind, zijn de nachtelijke kanotochten. Na het werk, laden we een of meerdere kano's op een trailer. We rijden naar een rivier niet ver van Kourou en tillen de boten het water in. De spullen die niet nat mogen worden, stoppen we in grote, plastic haringtonnen met schroefdop. De tonnen zijn vastgebonden aan de boot, mocht deze kapseizen.
Inmiddels wordt het snel donker. Stilte is er niet in het oerwoud. Overal om ons heen horen we geluiden van kikkers, apen, en ander gedierte. In het donker lijkt het oerwoud nog meer te leven. Terwijl we onze stemmen dempen, peddelen we voorzichtig voort. Niet met geweren maar met zaklampen proberen we de dieren te vangen in het schijnsel van onze lampen. Als we twee rode lichtjes in ons schijnsel hebben, is het raak. Gebiologeerd door dit onverwachte licht, staan de dieren roerloos. Langzaam peddelen we in hun richting terwijl we ons schijnsel blijven richten. Vreemdsoortige varkens, bizarre reuzenhazen, die ook wel iets van hertjes hebben, maar ook spinnen of kaaimannen. We kunnen ze soms tot heel dichtbij benaderen. Anderen vluchten vrij snel weg. Iedereen die meegaat is enthousiast. We worden triest bij het besef, hoe makkelijk beesten op deze manier neergeschoten zouden kunnen worden. Een dier heeft op deze manier geen schijn van kans.
Overdag maken we soms tochten door zompige kreekmoerassen tussen de hoge begroeiing tot we bij de open zee aankomen. We laten de boot glijden langs mangroves (palétuviers). Boven het water kruisen hun luchtwortels zich als enorme skeletvingers, over en door elkaar. Zo verkrijgen de bomen zoveel mogelijk oppervlak om zich te wortelen. Op modderige plekken zijn de gros-yeux aan het wachten op ander getij. Het zijn bizarre visjes met ogen die zowel onder als boven het water kunnen kijken. Ze worden ook wel “vieroog” genoemd. Met hun voorvinnen kruipen ze de modder op.
Als we weer teruggaan richting jungle stoot ik een keer bijna mijn hoofd. Vaak zijn er laag overhangende takken. Ditmaal is het een luiaard (mouton paresseux). Hij ziet eruit als een lome dikke aap en beweegt zich héél langzaam voort. In panieksituaties kan hij heel snel reageren, maar dat is niet goed voor zijn hart. We kunnen hem van zeer dichtbij bekijken. Ik zie tussen de dikke haren van zijn vacht allemaal beestjes rondkriebelen. Brrrr, die heeft mijn hoofd net gemist!

Vanuit ons huis op het vasteland kan ik in de verte les îles du salut: de eilanden der redding ontwaren. Hun naam kregen deze eilanden in de 18e eeuw, toen Frankrijk Guyane trachtte te bevolken. Het vasteland bleek een groene hel te zijn door gele koortsepidemieën en water- en hongersnoden. De overlevenden vluchtten naar deze eilanden, waar geen muggen waren.
Natuurlijk stap ik in de boot die naar deze eilanden gaat, één van de klassieke excursies. De eerste indruk is die van een paradijs, zo in de zon met overal enorme kokospalmen aan het strand. Hier is het water wel azuurblauw en helder, in tegenstelling tot het vasteland waar het water modderig is door de monding van de Amazone. De toeristen voelen zich in het begin, als ze in zomertenue de boot uitstappen, zo licht als een veertje door het vakantiegevoel. Maar al lopend tussen de ruïnes van de cellen van de bagne (strafkolonie), treedt er een gevoel van vervreemding op: hier is geleden, héél véél geleden. De cellen zijn klein en de hitte moet onverdraaglijk zijn geweest. Hier kwamen de (politieke) gevangenen om dwangarbeid uit te voeren, niet voor vakantie. Er waren geen daken in de cellen en ze konden dus constant in de gaten gehouden worden.
Dreyfus en Papillon zijn de bekendste dwangarbeiders. Dreyfus was een Franse officier die van spionage beschuldigd werd. Hierdoor ontstond een groot politiek schandaal, waarbij uiteindelijk bleek dat hij onschuldig was. Henri Charrière (Papillon), schreef over zijn eigen ervaringen in de bagne een boek, dat verfilmd is. Ontsnapping door te zwemmen was niet mogelijk: het vasteland, twintig kilometer verderop was onbereikbaar door de sterke stromingen en de haaien.
In de negentiende eeuw werden niet alleen politieke gevangenen gedeporteerd. Na de afschaffing van de slavernij, werden de gevangenen gebruikt als werkkrachten. De gevangenen moesten na hun straf echter nog dezelfde tijd als hun straf geduurd had, in Guyane verblijven alvorens te mogen terugkeren. Was de straf langer dan acht jaar, dan waren ze levenslang verbannen tot deze kontreien. De bedoeling was, afgezien van het weghouden van criminelen in de métropole (het moederland Frankrijk), het bevolken van dit overzeese gebiedsdeel.
Alleen al de tocht over zee op het schip, waarin de gevangenen gedurende een maand nauwelijks op dek kwamen, kostte al vele levens. Wie dit overleefde was vaak al in slechte conditie. Vaak wordt er gesproken over « le » bagne, maar in feite zijn er wel een dertigtal gevangenissen. De groepen gevangenen werden in diverse kampen opgedeeld al naar gelang ze tegenstanders van het régime waren op het gebied van politiek of religie, of veroordeeld waren wegens spionage. Als ze bekend waren, zaten ze meestal weer in een ander kamp. Maar ook “gewone” dieven en moordenaars zaten er vast. Multirecidivisten en degenen die een mislukte ontsnap-pingspoging hadden ondernomen, hadden het het zwaarst te verduren. Afhankelijk van hun lichaamsbouw moesten gevangenen lichter of zwaarder werk doen. Sommigen moesten in grote snelheid bomen omhakken en in sommige kampen was de overlevingstijd een paar maanden en bedroeg het aantal sterfgevallen wel 50%!
In 1923 gaat de journalist Albert Londres naar Guyane. Hij is volledig geschokt door de onmenselijke (dit is het beste woord hiervoor) toestanden die hij aantreft en die bij velen niet bekend zijn. Zijn artikelen geven zo veel reactie in de publieke opinie, maar ook bij de politici, dat er een nieuwe gouverneur van Guyane wordt aange-steld en dat bepaalde omstandigheden veranderen. Maar desondanks blijft dit vreselijke systeem bestaan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er weinig aandacht van de Franse overheid en wisten vele gevangenen te ont-snappen via Suriname. Vanuit Suriname gingen ze naar het onbezette deel van Frankrijk. Aan het eind van de oorlog heeft het Leger des Heils hulp verleend aan de gevangenen, die het gebrek aan eten en medische zorg overleefd hadden. Pas in 1953 werd er een eind gemaakt aan deze zwarte bladzijde in de Franse geschiedenis.
Mariette Sobels, 31400 Toulouse
Bronnen:
http://guyane.rfo.fr (artikel geschreven door Barbara Laup, février 2007), wikipedia: albert londres, papillon.
Le secret du Dr. Bougrat, geschreven door Christian Dedet (Ed. Phébus) is een roman gebaseerd op een waargebeurde geschiedenis. Het speelt zich gedeeltelijk in de bagne van Guyane af.
Papillon , geschreven door Henri de Charrière (Ed. Laffont). Op zijn boek zijn commentaren verschenen:
les quatre vérités de Papillon, geschreven door G. Ménager en Papillon épinglé, geschreven door G. de Villiers, waarin naar voren komt dat sommige avonturen, beleefd door Papillon, eigenlijk een compilatie zijn van omstandigheden die andere bagnards beleefd hebben. De film Papillon kwam in 1973 uit met Steve McQueen en Dustin Hoffman.

In 2007 brachten we onderwerpen ter sprake zoals het nieuwe zorgstelsel en de gevolgen voor Nederlanders in Frankrijk, belastingen in Frankrijk, het financieren van eigendommen, het inruilen van een Nl-rijbewijs voor een Frans. En daarnaast over zwart laten werken, over alle "wels en wee's" van elektriciteit, over de mogelijkheden de sucsessierechten te verminderen, enfin, nog zoveel meer. Zie verder ook de index "oude jaargangen".

Het volgende artikel - van de hand van Kees Keijzer - is de uitgebreide versie van het verhaal over Clairvivre dat in Drop of Stroopwafels (eind 2007) is gepubliceerd.

CLAIRVIVRE : de l’utopie à la réalité DEEL I Hoe het begon
1.Inleiding
Stéphanie Noordhoff heeft in het juninummer van ons informatieblad kans gezien in één kolom de keus voor Clairvivre als vergaderplaats te schetsen, geschiedenis en huidige situatie te behandelen en ook nog wat toeristische informatie te verschaffen. Knap werk!
Uw nieuwsgierigheid werd ongetwijfeld gewekt en wellicht wilt U ietsje méér weten over deze Cité Sanitaire uit de jaren 30, ook nadat U Dropdag hebt bijgewoond. Mijn vrouw Heleen en ik zijn buren van Clairvivre-Bellegarde en verblijven sinds 1999 nu en dan in het Lieu-dit “Lapouge”, bestaande uit een 12-tal wooneenheden, die samen weer deel uitmaken van het gehucht Laspougeas, gemeente Salagnac/Clairvivre.

2.Aanleiding.
Tijdens de Grande Guerre 1914-1918 werd gas gebruikt als strijdmiddel. Er vielen vele doden maar er waren tevens veel slachtoffers met beschadigde longen, die extra gevoelig waren voor TBC.Tegen de tuberculosebacil was geen kruid gewassen, de ziekte gold als zeer besmettelijk. Strenge hygiëne, rust,schone lucht met zuurstof, goed voedsel, gaven verlichting, levensverlenging en soms genezing. In Europa waren inmiddels sanatoria verrezen in bossen en aan zee. In de oorlogslanden eisten, vroegen en kregen de veteranen extra aandacht.

Veel bonden van Oudstrijders, vaak opgedeeld in categoriën: blinden, verminkten, longbeschadigingen kwamen vooral op voor hun uitkeringen. Zij konden veel politieke druk uitoefenen. Zo ook de F N B P: Fédération Nationale des Blessés du Poumon, in 1924 uitgebreid met de C van Chirurgicaux vanwege chirurgisch ingrijpen (long en bot). Albert Delsucwerd hun succesvolle secretaris-generaal.

3.Idee
In Papworth(bij Cambridge) en Preston Hall, Kent waren sanatoria ontstaan waar slachtoffers met hun familie een periode mochten verblijven in een gezonde omgeving en een
salaris konden verdienen met aangepast werk, alles onder medische en sociale begeleiding. Delsuc bracht met enkele anderen een bezoek aan Papworth. Samen met Docteur Hazemann, gezondheidsinspecteur van het département Seine propageerde hij de stichting van een centrum voor oud-strijders, waar gesalarieerd werk zou moeten zijn en waar geleefd kon worden temidden van het gezin onder de meest gezonde omstandigheden.Dan werd er “met deze Cité Sanitaire een schone wereld geschapen voor bewoners en hun kinderen.Een moderne tuinstad in een gebied met schone, zuurstofrijke lucht.” Utopie? Niet voor Hazemann en Delsuc.

In 1929 werd door de bond FNBPC een plan aangenomen tot oprichting van zo’n Cité.

Stad van 5000 inwoners, hospitaal, sanatorium, feestzaal, centraal winkelmagazijn. 500 huizen, diverse soorten scholen, postkantoor, administratiegebouw, ateliers voor verschillende ambachten, drukkerij, boerderij, speelvelden, parken. Wonen in gezinsverband met solarium, veel ruimte, balkons met uitzicht.Huisvesting van alleenstaanden in het hoofdgebouw = Grand Hotel. Een (socialistisch getinte) droom van solidariteit, vooruitgang, beschaving. Uitgangspunten waren o.a. dat er geen individueel (grond) eigendom zou zijn en dat de Cité zelfvoorzienend was.Een plan dat veel verder reikte dan het Engelse voorbeeld.

1. De keus van de locatie
In 1929 werd een Société Anonyme opgericht: La Maison des Blessés du Poumon.
Enorme druk werd uitgeoefend op parlementariërs, haast was geboden vond Delsuc met zijn bond van 110 000 leden. In juni 1930 voteerde de Senaat 60 miljoen francs, uitgekeerd aan het Ministerie van de pensioenen dat het bedrag doorschoof naar het nationale fonds oorlogsslachtoffers voorgezeten door de minister van oorlog met de magische naam Maginot. Delsuc was ondertussen al begonnen met het zoeken naar een plaats van vestiging. Hij kwam uit de Périgord en vond daar ook een plek in Cubjac.Maar de inwoners van die gemeente waren erg bang voor besmetting met de tuberculosebacil, in Frankrijk toen genoemd naar de ontdekker: le B.K.= Bactérie Koch. In Salagnac was men bereid medewerking te verlenen. Bovendien was daar een staatsbos: Forêt Domaniale de Born, waar ooit de 12^e eeuwse dichter Bertrand de Born jaagde en wiens familie eeuwenlang aanwezig is geweest in en rondom het beroemde Château de Hautefort. En de staat kon meewerken door 34 ha van het bos (gelegen op gemiddeld zo’n 300 m. hoogte) aan de bond FNBPC te verkopen, waarna nog 48 ha van kleine boeren werd verworven rond een plekje Bellegarde geheten.waarbij ook nog twee (stuw)meren lagen. In de omgeving bleef jarenlang verzet smeulen tegen de komst en aanwezigheid van de “tubards” ondanks de verzekering van medische zijde dat besmetting voorkomen kon worden door het in acht nemen van goede hygiënische maatregelen.

Delsuc wist dat het budget niet toereikend was en drong aan op snelle efficiënte aanpak.
Erwerd gekozen voor voornamelijk systeembouw uitgevoerd in bewapend beton.Op de plek waar later het zgn.Grand Hôtel-Sanatorium zou verrijzen was een steensoort gevonden die bij de bouw gebruikt kon worden en zo exploiteerde men een eigen steengroeve.De uitvoering van het werk werd gegund aan de firma Gross et Rittman uit St.Louis bij Straatsburg, die eigen Elzasser personeel meenam uit de Ht.Rhin. Na studie van de ondergrond werd in 1931 begonnen met ontbossing en ontginning.Er werkten dag en nacht ongeveer 800 arbeiders in drie ploegen. Er werden ook enkele (graaf)machines ingezet en materiaaltransport gebeurde met kruiwagens en karretjes op rails: paarden trokken de wagons omhoog, met mankracht en zwaartekracht.ging het omlaag. De meeste werkers kwamen uit het buitenland: Polen, Tsjechen, Algerijnen en goedkope Albanezen. Al die lieden werden op het terrein en bij omliggende boerderijen ondergebracht in varkenstallen, bakhuizen, schuren en in apart ontworpen barakken waarvan er nog een enkele aanwezig is, al dan niet verbouwd.

.3. De Architect(en)
De architect werd Pierre Forestier, 28 jaar, die in Algerije had gewerkt voor de overheid.
Hij was beïnvloed door het Bauhaus, de Stijl (kleuren ). Hij was een bewonderaar van Le Corbusier. Forestier had tuinstad-ideeën die goed aansloten bij de groene gedachten die leefden binnen het bestuur van de Bond.dat tevens achter de ideologie van het “Nieuwe Bouwen”stond. Bij het doornemen van tijdschrift- en krantenartikelen bij de opening van het complex en bij beoordelingen door architecten, komt men herhaaldelijk de termen “Constructivisme “en ‘’Functionalisme ‘’tegen..
Toen er tijdens de bouw in1932 tekorten ontstonden, moest er uit Parijs bijgespijkerd worden en werd er stevig bezuinigd. Bovendien ging de Bond uit eigen kas lonen doorbetalen omdat in 1933 de firma Gross in financiële problemen kwam en het werk kort stil kwam te liggen. Met veel kunst-en vliegwerk werd de openingsdatum van 30 juli 1933 gehaald.Er moest toen nog worden afgebouwd, maar enkele paviljoens waren al bewoond.
Forestier maakte gebruik van de laatste technische ontwikkelingen wat blijkt uit de toepassing van systeembouw en moderne betonconstructies. Bovendien was hij een uitstekend organisator en gebruikte bij de bouw het moderne Taylorsysteem. Hij was goed op de hoogte van de sociaal-culturele ontwikkelingen op architectonisch gebied in Europa. Veel van die kennis en ideeën kon hij toepassen en verwezenlijken,ook aan de binnenkant van de gebouwen bij indeling en constructie.
Voor de parkachtige aanleg tekende Ferdinand Delprat, een tuinarchitect met een gevestigde reputatie die ook in Nederland een kantoorvestiging had. Hij werkte ook in Parijs en België en had landschapsarchitectuur gestudeerd in Engeland, ( Kew Gardens) want een adequate opleiding ontbrak in Frankrijk begin1900. Net als Forestier en Delsuc was Delprat oud-strijder. Ook hier werden begrotingen fors overschreden. Maar de groen-aanleg bleef doorgaans gespaard voor grote bezuinigingen.

4. Het Groen
Er werd bij de aanleg van het groen rekening gehouden met bodemsoort, helling, microklimaat. Bestaande bomen werden zo mogelijk gehandhaafd. Uit alle hoeken van Frankrijk werden struiken en bomen gevraagd en aangeplant en het hele jaar door moest er kleur en bloei te zien zijn .Veel aandacht kregen de speelruimten voor kinderen. Overal liepen er slingerpaden naar de woningen, rechte avenues en afscheidingen ontbreken.Tuinen en parken werden royaal aangelegd om de woonpaviljoens heen, maar vooral tussen de werkruimten aan de zuidkant en de hoofdgebouwen. Een sportveld ontbrak niet.

5.De Gebouwen
Typerend zijn naast al het groen de platte daken, vele betonconstructies van zitbanken, muren gebouwen, de oorspronkelijke kleurstellingen van de muren, de bezonning en ligging van de woningen.
a . Er werden 350 woon-eenheden 2 aan 2 gebouwd (paviljoens), in diverse typevariaties,van 58 m2 tot 131 m2.Er was per wooneenheid een ziekenkamer met loggia en balkon op het zuiden, badkamer, kinderkamer(s), eet-zitkamer, keuken met elektrisch fornuis en koelkast, koud en warm stromend water. Iedere woning was goed geïsoleerd en onderkelderd.

b . Het hoofdgebouw ( Hôtel-Sanatorium)gelegen aan het centrale plein heeft 7 verdiepingen, een gevellengte van 160 meter. Het kreeg aan de voorzijde 200 appartementen voor alleenstaanden en verder een royale ontvangsthall, eetzaal, keukens, personeelsruimten, vergader- en andere zalen, bibliotheek. Alle dienstruimten zijn aan de noordkant gelegen. Op de 7^e verdieping was voorzien in een café met terras.

c. Les Magasins Générauxvan met halfronde gevel en 4 bouwlagen. Gelijkvloers de kassa’s, afdelingen tabak, papier, bloemen en verder levensmiddelen. De verdiepingen elk 1300 m2 groot, hadden een hoogte van liefst 4,50 m.Er waren trappen en liften. De presentatie van de koopwaar moest modern en royaal zijn als in de grote Magasins de Paris. Kleding, huishoudelijke artikelen, meubels, fotoartikelen: alles was aanwezig en boven was er een salon de thé met expositieruimte en een geweldig fraai uitzicht tot aan de heuvelrij van Hautefort met zijn hospitaal en kasteel.Een hoorn des overvloeds moest het Magasin zijn, toegankelijk voor alle bewoners die daar hun geld konden (en moesten) besteden.

d . Het administratiegebouw werd tegen een rotswand gebouwd. De derde verdieping is 3x zo groot als de onderste bouwlaag waar ook nu nog een postkantoor is gevestigd. De bovenverdieping dient nu als gemeentekantoor.

e .In de noord-oosthoek werd het ziekenhuisgeplaatst, beschut gelegen tegen de bosrand aan. Het werd een volledig uitgerust ziekenhuis met een consultatiebureau, apotheek.Alle patiëntenkamers lagen op het zuiden en hadden een balkon.Er was een kraamafdeling, sectie oogheelkunde, radiologie, tandheelkundige kliniek.Belangrijk was de operatiezaal met de chirurgische afdeling die tussen met name 1939 en 1945 volop heeft gefunctioneerd. Het gebouw leverde Forestier nog verschillende opdrachten op voor de realisatie van regionale ziekenhuizen.

f .In het Etang de Born op 2 km afstand van Claivivre werd op palen een restaurant gebouwd, centrum voor veel feesten. Het brandde af op 13 april 1973.In het meer werd gezwommen en gevaren, hetgeen nu verboden, is want de vissers wonnen het politiek van de zwemmers.

6. Werkgelegenheid
De Zône Industrielle werd aangelegd op afstand van de woongedeelten. Er was een grote drukkerij, reparatieafdelingen en garages voor het eigen grote wagenpark dat ook nog verschillende autobussen bevatte die busdiensten onderhielden met Brive en Périgueux. Er was een abattoir, smederij, was- en strijkinrichting enz. En er was een boerderijgedeelte met moderne legbatterijen, varkensstallen, melkinrichting.Er waren moestuinen en kassen die later nog zijn verbouwd en uitgebreid. Zelfvoorziening was de bedoeling en mogelijke verkoop het streven.Dat kwam in de oorlog goed van pas.Tegenwoordig is Clairvivre een belangrijk regionaal kweekcentrum voor bloemen en planten.

7. (Nuts) Voorzieningen
Men bouwde een eigen elektriciteitscentrale , waarvan de generatoren gestookt werden op olie uit Bordeaux aangevoerd met 3 tankwagens in zelfbeheer. Er kwam een pompstation met gefilterd water uit de Auvezère bij Pervendoux, een rioolzuiveringsinstallatie voor afvalwater. Regenwater werd vanaf 1932 apart opgevangen en afgevoerd!
Alle huizen hadden elektriciteit, douche, warmwater, rioolafvoer, telefoon aansluiting, radio distributie (TSF) en alle leidingenwaren onzichtbaar, ingebouwd en ondergronds aangelegd.

UTOPIE ?
Van Droom en Werkelijkheid
Zowel voor de uitvoerenden, de toekomstige bewoners als voor omwonende dorpelingen en bezoekers was dat allemaal een verbazingwekkende, ongekende situatie. Nieuwe bewoners en bezoekers keken hun ogen uit.

De opening 30 juli 1933 trok grote aandacht. Er kwamen ministers uit Parijs, het ballet van de Opéra gaf een uitvoering, het orkest van de Garde Républicaine speelde, er traden 12 folkloristische groepen op uit het hele land en er was een concert van Schotse Hooglanders, vuurwerk boven het Etang de Born , spelen voor kinderen en nog veel meer.
Er werd niet op een frank gekeken. Zo stond op de bestellijst voor het diner een post van 6000 flessen Chambertin-Bourgogne. Delsuc was een echte gourmand en nogal autoritair. Alles in de Cité moest in stijl gebeuren. Gasten werden in het restaurant bediend door obers in smoking. Servies, bestek en tafellinnen waren modern van uitvoering en perfect van kwaliteit.
Voor de bewoners van de Cité en voor hun kinderen was het vaak een sprookjeswereld waar zij in kwamen te verkeren, zo tussen 1933 en 1939. Feesten met vuurwerk boven het Etang de Born, reizen met de autobus, op vakantie naar Parijs, naar zee en zelfs naar Zwitserland en naar Marokko. Kinderen kregen veel aandacht wat zich ook vertaalde in onderwijs met modern materiaal (o.a.filmvertoningen.). En met kerst kregen kinderen fraaie cadeaus.
In 1933 waren er 150 gezinnen gehuisvest.Met het afbouwen moest men vaak wachten op uitbetaling van subsidies en in 1937 waren er slechts 440 inwoners. Dat veranderde door de komst van vluchtelingen uit Spanje (1937-1939) en uit (vooral) de Elzas vanwege de oorlog,

Van Werkelijkheid en Droom
Omdat Delsuc en zijn medestanders al deze luxe ideologisch verdedigden en bovendien van zelfvoorziening uitgingen van hun Cité, leverde dat jaloezie en gemor op bij de commercie in de regio, bij bewoners die niet mochten of konden profiteren én bij politici en de ambtenarij van het departement. Ook in eigen kring was erkritiek van vooral communistische zijde die het gesloten en elitaire karakter van de Cité onjuist vonden. Men was er zelfs toe overgegaan om het terrein van muren te voorzien, wachten aan te stellen, prikkeldraad aan te brengen deels uit veiligheidsoverwegingen maar ook om handelaren van buiten te weren.
Het ging de FNBPC om méér dan TBC-bestrijding. De maatschappij moest veranderd worden en dat zou ook zichtbaar worden gemaakt in Clairvivre als voorbeeld-nederzetting. Delsuc, socialist, en Hazemann, communist, Forestier met linkse ideeën:het waren wat men in Frankrijk noemt: des gens gauche-caviar . Ze hebben wel iets unieks neergezet.

1.Spaanse vluchtelingen
De Volksfrontregering onder Léon Blum opende de grens voor Spaanse vluchtelingen. In 1937 en in 1939 opnieuw, werden in Clairvivre veel Spaanse gezinnen gehuisvest en gewonden verpleegd. 63 paviljoens werden gevorderd, verpleging werd betaald door de Staat.

2. 1939-1940
De Franse regering gaf bevel grensstroken in de Elzas te ontruimen en zo kreeg in september 1939 Clairvivre een compleet universitair ziekenhuis uit Straatsburg, met materieel, stafleden en verzorgend personeel plus 800 burgerpatiënten. Lange treinen voerden alles aan via een zijlijn van de SNCF, station Hautefort-Boisseuilh. Er is nog steeds een stationsgebouw met laadstation en toiletten te bezichtigen in de buurtschap La Gare. In totaal waren er 20 000 Elzassers alleen al in de Périgord ondergebracht.Daar kwamen nog veel vluchtelingen bij toen de Duitsers oprukten in Frankrijk.En wat later vond een aantal door de Duitsers als ongewenst beschouwde Elzassers een dak boven het hoofd in Clairvivre. Salagnac had in 1942 2000 inwoners, merendeel wonend in Clairvivre…

Uit Parijs kwam het echtpaar Joliot -Curie,Irène en Frédéric, in diep geheim naar Clairvivre. Ze hadden radioactief materiaal meegenomen. Joliot had er voor gezorgd dat zwaar water nog via Bordeaux naar Engeland verscheept werd. Hij maakte zich in Clairvivre verdienstelijk bij de ombouw van het rijdend materiaal op houtgasgeneratoren toen benzine ging ontbreken.

Na de capitulatie 22 juni 1940 verordonneerde het Duitse Gouvernement de terugkeer van de medische faculteit naar Straatsburg.Er werd druk uitgeoefend op personen “om deel uit de maken van, en mee te helpen aan de opbouw van het grote Duitse rijk omdat de Elzaskwestie nu voor goed geregeld zou zijn”. Vanaf 27 augustus 1940 vertrokken er 2 treinen met materiaal en personeel naar Straatsburg, gevolgd door 7 treinen met ruim 1600 wagons en 1900 mensen .Een aantal “spijtoptanten“ keerde later nog terug naar Clairvivre.

Het Franse Ministerie van Oorlog heeft nog kunnen meehelpen aan de herinrichting van het inmiddels leeggehaalde ziekenhuis. Er was al besloten een ”Hôpital des Réfugiés de la Dordogne” in Clairvivre te handhaven.De Ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken zorgden voor de financiën. Er werd weer gestart (eind oktober 1940) met 120 bedden, later uitgebreid tot 340. De patiënten kwamen van heinde en ver. In Périgueux had zich een aantal artsen uit de Elzas gevestigd met wie werd samengewerkt. Beroemd werd vooral de bekwame en moedige Professeur Fontaine een chirurg die soms dag en nacht doorwerkte. Hij was in’40 met een groep artsen in Clairvivre gebleven samen met de ”Soeurs de la Charité de la Toussaints” en “Saint Vincent de Paul” en andere medewerkers, waaronder een in Frankrijk befaamde Professeur Amblard, anti Duits en anti-fascist.

3. De Nieuwe Orde van Pétain
Àlle oudstrijdersorganisaties moesten van Pétain opgaan in het “Légion Française des Combattants”, dat kon rekenen op zijn persoonlijke bescherming en over een ruim budget.. kon beschikken.De drukkerij kreeg opdrachten van het Légion en bloeide op.De FNBPC viel onder de Vichy-wetgeving en moest alle bezit afstaan.Delsuc en zijn actieve (tweede) echtgenote werden weggejaagd uit Clairvivre door La Légion. Met hen verdween een groep medewerkers, de “Delsucards”.
Vichy stelde de generaal Poiret aan als directeur, bijgestaan door de administrateur: kapitein Selvez. Zij werden dan wel benoemd door de Vichy-regering maar deden hun uiterste best de inwoners van Clairvivre te beschermen en voorzieningen in stand te houden. Zij sloten hun ogen voor de aanwezigheid van een vijftigtal joodse vluchtelingen.Het was bekend dat je bij controle of razzia veilig was in de lijnbus van de Cité Sanitaire van Clairvivre die voor de SNCF-stations in Brive of Périgueux.geparkeerd stond. Die bus werd niet gecontroleerd door de Duitsers, bang als ze waren voor besmetting. Zo werden er joodse mensen gered. Zij kregen veilig onderdak en werk in Clairvivre.Ook kwam er een instroom op gang van weigeraars van de verplichte tewerkstelling, ArbeitsEinsatz of in het Frans STO, Service du Travail Obligatoire. &nb

Het informatieblad voor Nederlanders in Frankrijk

Drop of Stroopwafels

Een greep uit voorgaande nummers : In Drop of Stroopwafels is uitgebreid aandacht besteed aan Frans Guyana . Voor wie verder wil lezen: hier volgen deel 3 en 4 van de hand van Mariette Sobels (31400 Toulouse).

Frans Guyana: deel 3: Genieten van de natuur

UTOPIE ? Van Droom en Werkelijkheid Zowel voor de uitvoerenden, de toekomstige bewoners als voor omwonende dorpelingen en bezoekers was dat allemaal een verbazingwekkende, ongekende situatie. Nieuwe bewoners en bezoekers keken hun ogen uit.

Een greep uit voorgaande nummers :

In Drop of Stroopwafels is uitgebreid aandacht besteed aan Frans Guyana . Voor wie verder wil lezen: hier volgen deel 3 en 4 van de hand van Mariette Sobels (31400 Toulouse).

UTOPIE ?
Van Droom en Werkelijkheid
Zowel voor de uitvoerenden, de toekomstige bewoners als voor omwonende dorpelingen en bezoekers was dat allemaal een verbazingwekkende, ongekende situatie. Nieuwe bewoners en bezoekers keken hun ogen uit.